Numune Alma ve Analiz

Numune alma süresi ve numune sayısı, yapılan iş sırasındaki maruziyeti temsil edecek şekilde düzenlenir. Kimyasal maddelere maruziyetin tespiti amaçlı iş hijyeni ölçüm, test veya analiz sonuçlarının değerlendirilmesine yönelik, uzun süreli referans maruziyet süresi bir vardiya 8 saat, kısa süreli referans maruziyet süresi 15 dakikadır.

İşyerinde çalışanların kişisel maruziyet düzeyleri ölçülürken numune alma cihazı veya pasif örnekleyici, çalışan kişinin üzerine ve solunum bölgesine yerleştirilerek kullanılır. Numuneler kullanılan metoda uygun şekilde taşınır. Çevre ve yerleşim şartlarının deney sonuçlarını olumsuz etkilememesi için gerekli her türlü tedbir alınır. Numune alma veya deney, laboratuvarın tesisleri dışında yapılıyorsa, sonuçları etkileyebilecek ortam şartları değerlendirilir ve kayıt altına alınır

Numune kabul, İş hijyeni Laboratuvarımız tarafından kabul edilen her numune ayrı bir kayıt kodu ile tanımlanır. Numunenin, laboratuvar içerisinde sadece bu kayıt kodu ile tanınması sağlanır. Numuneler kullanılan metoda uygun şekilde saklanır. Kullanılan metodun öngördüğü şartları taşımayan numuneler analize alınmaz.

İş Hijyeni Laboratuvarımız, ön inceleme, numune alma, ölçüm, analiz gibi tüm süreçlerini kendisi yürütür. Üçüncü bir laboratuvara bu süreçlerden bir kısmını veya tamamını devretmez.

  • İŞ HİJYENİ NUMUNE ALMA PROSEDÜRLERİ
  • Uçucu Organik Bileşenler (VOC) Numune Alma ve Analizi
  • Ağır Metal Numune Alma ve Analizi
  • Solunabilir Toz Numune Alma ve Analizi
  • Toplam Toz Numune Alma ve Analizi
  • Alkali Toz Numune Alma ve Analizi
  • Serbest Silis Numune Alma ve Analizi
  • Metaloksitlerden Numune Alma ve Analizi
  • Metal İşleme Sıvılarından Numune Alma ve Analiz
  • Yağ Buharlarından Numune Alma ve Analizi
  • Karbon Karası Numune Alma ve Analizi
  • Hidrazin Numune Alma ve Analizi
  • Siyanür Numune Alma ve Analizi
  • Formaldehit Numune Alma ve Analizi
  • Amonyak Numune Alma ve Analizi
  • Lastik Buharı Numune Alma ve Analizi
  • Krom+6 Numune Alma ve Analizi
İŞ HİJYENİ NUMUNE ALMA PROSEDÜRLERİ
Uçucu Organik Bileşenler (VOC) Numune Alma ve Analizi

Normal oda sıcaklığında yüksek buhar basıncına sahip organik bileşiklere uçucu organik bileşikler denir. Yüksek buhar basıncı düşük bir kaynama noktasından kaynaklanmaktadır.  Uçucu organik bileşikler sayısız, çeşitli ve her yerde bulunur.

Uçucu organik bileşikler değişik yöntemlerle tayin edilebilir, bunlar ;

  1. Foto İyonizasyon Dedektörü (PID)
  2. Alev İyonizasyon Dedektörü (FID)
  3. Kolorimetrik örnekleme tüpleri
  4. Elektrokimyasal Sensörlü cihazlar

En doğru ve ayrıntılı sonucu sahada örnekleme tüpleri kullanılarak alınan numunenin FID dedektörü olan enstrümantal bir cihaz ile analizinin yapılmasıdır. Bu yazıda TS ISO 16200-1 standardı ile kişisel VOC ölçümünün sahada örneklenmesi, analizinin yapılması ve raporlanması hakkında bilgilerden bahsedilecektir.

Sahada VOC örneklemesi için EN 1232 standardı gereklilikleri sağlayan 0-200 cc/dk ile örnekleme yapabilen bir pompa, TS ISO 16200-1 standardına uygun örnekleme tüpleri, birincil standart hava akış kalibratörüne ihtiyaç vardır. Sahada kullanılacak pompa ölçüme başlamadan önce ölçüm düzeneği kurularak hava akış kalibratörü ile doğrulanması gerekmektedir. Aynı doğrulama işlemi örnekleme sonunda da yapılmalıdır. Başlama ve bitiş akış hızları arasındaki fark %10’nu geçmemelidir. Eğer bu fark %10’dan büyükse numune atılmalı ve örnekleme tekrar edilmelidir.

Örnekleme tüpünün her iki ucu da kırılarak bir tüp tutucuya yerleştirilir. Bir hortum yardımıyla örnekleme pompasına bağlantısı yapılır. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus tüpün yönüdür. Örnekleme tüpleri ana ve emniyet olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Dışarıdan örneklenecek havanın önce ana kısımdan daha sonra emniyet kısmından geçecek şekilde tüp tutucuya yerleştirilmesi gerekmektedir.

Örnekleme tüpü solunum hizasına gelecek şekilde personelin üzerine şekildeki gibi takılır.Gerekli bağlantılar yapıldıktan sonra pompa çalıştırılır ve uygun örnekleme süresinde örnekleme yapılır. Bu sürenin belirlenmesinde iki önemli husus bulunmaktadır. Bunlardan ilki TS ISO 16200-1 standardının gerekliklerini sağlamak için en az 10 litre hacimde numune alınması, ikincisi ise TS EN 689 standardında belirtilen örnekleme sürelerine uyulmasıdır.

Örnekleme tamamlandığında, örnekleme tüpü düzenekten ayrılır ve tüpün her iki ucu da kapaklarla kapatılır. Tüpler ayrı ayrı işaretlenmelidir. Bu işaretlemede çözücü ihtiva eden boyalı kalemler veya yapışkan etiketler tüplerin işaretlenmesinde kullanılmamalıdır.

Sahada alınması gereken kör numune, numune alma için kullanılan tüpler ile özdeş tüpler(aynı LOT numarasına sahip) kullanılarak hazırlanmalıdır. Numuneler 8 saat içinde analiz edilmeyecekse, temiz, kaplamasız ve sızdırmaz metal veya cam kaplar içinde muhafaza edilmelidir.  Örneklenen maddelerin uçuculuklarına bağlı olarak kuru buz veya derin dondurucu içerisinde muhafaza edilmelidir. Daha az uçucu  maddeler 5oC’nin altında muhafaza edilmelidir.

Örneklenen numuneler mümkün olduğunca hızlı analiz edilmelidir. Örnekleme tüpündeki aktif karbona adsorbe olan VOC’ler standarda belirtilen uygun desorpsiyon çözücüsü ile çözülür ve gaz kromatografi cihazında analiz edilir.

Numunesi alınmış maddenin kütlesel derişimi, miligram/metreküp olarak, aşağıdaki eşitlik yardımıyla hesaplanır.

Hesaplamanın Formülü İçin: https://haliccevre.com/wp-content/uploads/2019/08/Ek-Açıklama-.jpg

Ağır Metal Numune Alma ve Analizi

Ağır metaller, metal veya metaloid olarak sınıflandırılan bir çok öğeyi tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Örnek verecek olursak arsenik, kurşun, civa, krom, kadminyum… vb. Bu elementlerin kalıcılığı(bozunmaz veya tahrip edilemez), ağır metallerin her ortamda kalıcı olduğu anlamına gelmektedir.

Ağır metal maruziyeti çoğu sektörde meydana gelebilir. Madenlerden, dökümhanelerden, ergitme işlemlerinden, kömür yakan elektrik santrallerinden, yanma yan ürünlerinden, taşıt emisyonlarından, kimyasal madde ile çalışmalarda, kablo kaplamalarında, sıhhi tesisat işlemlerinde, mühimmat üretiminde, elektro kaplama işlemleri örnek olarak verebiliriz. Ağır metallere maruz kalma dozu vücutta birikmeye neden olabilir ve sonuçta toksisiteye neden olabilir.

Kişisel ağır metal maruziyeti sırasıyla sahada örnekleme analiz ve raporlama süreci ile belirlenmektedir.

Saha örneklemesi uygun bir (selüloz nitrat membran)filtreye pompa ile örnekleme ile yapılır. Örnekleme debisi 2 L/dk’ya ayarlanır ve uygun sürede örnekleme yapılır. Örnekleme süresi belirlenirken TS EN 689 standardının Ek-A’ sında bulunan, ölçüm ve numune sayılarına uyulması gerekmektedir.  Her pompa ile örneklemede olduğu gibi ölçüm öncesi ve sonrasında ölçümde kullanılacak pompalar birincil akış kalibratörü ile doğrulamasının yapılması ve sahada kör numune alınması gerekmektedir.

Analiz için laboratuvara gelen filtre ASTM D4185 metodunda belirtilen şekilde mikrodalgada parçalanır. Parçalanan örnek numune atomik absorbsiyon spektrofotometresinde analiz edilir. Metal konsantrasyonu aşağıdaki formül ile hesaplanır;

C= kalibrasyon grafiğinden, cihazdan okunan konsantrasyon, (μ g/mL)

V1= Numunenin seyreldiği son hacim, (ml)

B= Kör numunedeki toplam metal,(μg), F= seyreltme faktörü, V= örneklenen hava hacmi(L)

Solunabilir Toz Numune Alma ve Analizi

Havadaki kirletici maddeler gaz halinde, toz halinde, sprey halde veya duman şeklinde olabilir. Mesleki ortamda, tüm bu formlar çok önemlidir. Solunabilir toz,  aerodinamik çapı 5µm’ nin altında olan tozlardır.

Solunabilir toz, sahada filtreye örneklenir ve laboratuvarda gravimetrik olarak tartım işlemi yapıldıktan sonra raporlanır. Buradaki en önemli husus filtrede 5µm’nin altındaki toz partiküllerinin toplanmasıdır. Bunun için sahada örnekleme yapılırken siklon tipi filtre tutucuların kullanılmasıdır. (Şekil 1)

Solunabilir toz ölçümünde kullanılan pompaların debisi siklon üreticisinin belirlediği kritik debiye göre ayarlanmalıdır. Pompa bu kritik debiye ayarladığında filtreye 5µm’nin altındaki tozlar gönderilecek daha büyük toz partikülleri filtreye gelmeden atılacaktır. Solunabilir tozun örneklemesinde kullanılan bazı metotlar NIOSH 600, MDHS 14/3, ASTM D 4532 standartlarıdır. Bu üç standart arasında bazı farklılıklar bulunsa da genel örnekleme prensipleri aynıdır.

Şekil: Örnek Siklon Tasarımı

MDHS 14/3 standardı için gereklilikler şu şekildedir;

  • 0,01 mg veya daha yüksek çözünürlükte bir hassas terazi,
  • 0,1 L/dk doğrulukta çekiş yapabilen bir pompa,
  • Uygun çapta glass fiber filtre,
  • Siklon(Higgins-Dewell veya Dorr-Oliver),
  • Minimum 3 adet kör numune,

NIOSH 600 standardı için gereklilikler;

  • 0,001 mg veya daha yüksek çözünürlükte hassas terazi,
  • 5µmpor çapına sahipmembranefilte,
  • ±%5 doğrulukta çekiş yapabilen pompa,
  • Siklon (: nylon, HD cyclone veya Al cyclone),
  • Minimum 200 L hacim örneklemesi,
  • Her 10 örnekleme için 2 adet kör numune,

ASTM D4532 standardı için gereklilikler;

  • 0,01 mg veya daha yüksek çözünürlükte hassas terazi,
  • ±%5 doğrulukta çekiş yapabilen pompa,
  • 5µm por çapına sahip bir filtre,
  • Siklon,
  • Minimum 8 saat örnekleme,
  • Her 10 örnekleme için 1 adet kör numune,

Tüm pompa kullanılan ölçümlerde olduğu gibi pompaların örnekleme öncesi ve sonrasında birincil kalibratör ile akış hızının doğrulanması gerekmektedir. İki ölçüm arasındaki akış farkının %5’ den küçük olması gerekmektedir. Ölçüm düzeneği kurulur ve siklon başlık kişinin solunum hizasına gelecek şekilde monte edilir. Ölçüm süresi ilgili standardın ve TS EN 689 standardının gerekliliklerini karşılaması gerekmektedir. TS EN 689 standardında minimum toplam maruziyet süresinin ¼ ‘ü kadar sürede ölçüm alınması gerekmektedir. Gerekli sürede ölçüm alındıktan sonra ilk tartımı alına filtre hassas terazide tekrar tartılır, çıkan farkın çekilen hacme bölünmesiyle toz konsantrasyonu hesaplanmış olur. Sahada kullanılan standartta uygun kör numune alınır.

W1=Örneklemeden önce filtrenin dara ağırlığı (mg),

W2=Örneklemeden sonra filtrenin ağırlığı (mg),

B1=Örnekleme öncesi kör numune ağırlığı (mg),

B2= Örnekleme sonrası kör numune ağırlığı (mg),

V= Örneklene hacim (L)

Toplam Toz Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Alkali Toz Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Serbest Silis Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Metaloksitlerden Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Metal İşleme Sıvılarından Numune Alma ve Analiz

Çalışma Devam Ediyor…

Yağ Buharlarından Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Karbon Karası Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Hidrazin Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Siyanür Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Formaldehit Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Amonyak Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Lastik Buharı Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

Krom+6 Numune Alma ve Analizi

Çalışma Devam Ediyor…

İletişim Bilgilerimiz

Haliç Çevre İletişim Bilgilerimiz
+90 212 621 23 40

+90 212 621 23 59

info@haliccevre.com

Önemli Linkler

Çevre ile İlgili Önemli Linkler
Ulusal Linkler

Uluslararası Linkler

Uluslararası Sözleşmeler

Sosyal Medya Hesaplarımız

Haliç Çevre Sosyal Medya Hesapları